MERCOSUR είναι το ακρωνύμιο της Κοινής Αγοράς του Νότου (Mercado Común del Sur) και τα τελευταία χρόνια βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο των διεθνών οικονομικών εξελίξεων, λόγω της πολυσυζητημένης εμπορικής συμφωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για μια συμφωνία που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερου εμπορίου παγκοσμίως, επηρεάζοντας τιμές, παραγωγούς, καταναλωτές και γεωπολιτικές ισορροπίες.
Τι είναι η MERCOSUR και ποια κράτη συμμετέχουν
Η MERCOSUR ιδρύθηκε το 1991 με τη Συνθήκη του Ασουνσιόν και βασικός της στόχος είναι η οικονομική ολοκλήρωση των χωρών της Νότιας Αμερικής μέσω της ελεύθερης διακίνησης αγαθών, υπηρεσιών και παραγωγικών συντελεστών.
Τα πλήρη μέλη της MERCOSUR είναι:
- Αργεντινή
- Βραζιλία
- Παραγουάη
- Ουρουγουάη
Η Βενεζουέλα έχει ανασταλεί, ενώ υπάρχουν και συνδεδεμένα μέλη, όπως η Χιλή, το Περού και η Κολομβία. Η συμφωνία με την ΕΕ αφορά κυρίως τα τέσσερα βασικά κράτη-μέλη.
Τι προβλέπει η συμφωνία MERCOSUR – Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η συμφωνία MERCOSUR-ΕΕ στοχεύει στη δραστική μείωση ή κατάργηση δασμών στο εμπόριο μεταξύ των δύο πλευρών. Αν εφαρμοστεί πλήρως, θα καλύπτει μια αγορά άνω των 700 εκατομμυρίων καταναλωτών.
Βασικοί άξονες της συμφωνίας:
- Κατάργηση δασμών στο 90% των εμπορικών ροών
- Πρόσβαση ευρωπαϊκών εταιρειών σε αγορές και δημόσιες συμβάσεις της MERCOSUR
- Κανόνες για πνευματική ιδιοκτησία και γεωγραφικές ενδείξεις
- Δεσμεύσεις για περιβαλλοντικά και εργασιακά πρότυπα
Ποια προϊόντα επηρεάζονται περισσότερο
Η MERCOSUR είναι ισχυρός εξαγωγέας αγροτικών προϊόντων και πρώτων υλών, γεγονός που δημιουργεί έντονες αντιδράσεις στην Ευρώπη.
Προϊόντα της MERCOSUR που ωφελούνται:
- Βόειο κρέας
- Πουλερικά
- Ζάχαρη και αιθανόλη
- Σόγια και αγροτικά παράγωγα
- Μεταλλεύματα και πρώτες ύλες
Ευρωπαϊκά προϊόντα που αποκτούν πρόσβαση:
- Αυτοκίνητα και ανταλλακτικά
- Μηχανήματα και βιομηχανικός εξοπλισμός
- Φαρμακευτικά προϊόντα
- Χημικά και τεχνολογικός εξοπλισμός
- Τρόφιμα με ΠΟΠ/ΠΓΕ
Αλλαγές στον καφέ
Ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα για την Ελλάδα αφορά τον καφέ, καθώς οι χώρες της MERCOSUR –και κυρίως η Βραζιλία– αποτελούν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως. Με τη συμφωνία σε ισχύ, οι δασμοί στις εισαγωγές πράσινου καφέ προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένεται να μειωθούν ή να καταργηθούν σταδιακά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερο κόστος πρώτης ύλης για καφεκοπτεία, εισαγωγείς και αλυσίδες καφέ. Για την ελληνική αγορά, αυτό ενδέχεται να μεταφραστεί σε μεγαλύτερη ποικιλία χαρμανιών, καλύτερη πρόσβαση σε specialty καφέδες και πιέσεις για συγκράτηση τιμών στον τελικό καταναλωτή, χωρίς όμως να αποκλείεται το ενδεχόμενο οι μειώσεις κόστους να απορροφηθούν από μεταφορικά, ενέργεια και λειτουργικά έξοδα, περιορίζοντας το όφελος στο ράφι και στο φλιτζάνι.
Πώς αλλάζει η τιμολογιακή πολιτική μετά τη συμφωνία
Η εφαρμογή της συμφωνίας MERCOSUR αναμένεται να οδηγήσει σε μείωση τιμών για τον τελικό καταναλωτή, ιδιαίτερα σε εισαγόμενα προϊόντα. Οι δασμοί σε ορισμένα ευρωπαϊκά προϊόντα που σήμερα φτάνουν το 20–35% προβλέπεται να μηδενιστούν σταδιακά.
Αυτό σημαίνει:
- Φθηνότερα αυτοκίνητα και βιομηχανικά προϊόντα στη Νότια Αμερική
- Πιέσεις στις τιμές αγροτικών προϊόντων στην Ευρώπη
- Αυξημένο ανταγωνισμό για μικρούς και μεσαίους παραγωγούς
- Μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους για πολυεθνικές και εξαγωγικές επιχειρήσεις
Ζητήματα και αντιδράσεις που ενδέχεται να προκύψουν
Παρά τα οικονομικά οφέλη, η συμφωνία MERCOSUR προκαλεί σοβαρές αντιδράσεις. Αγρότες σε Γαλλία, Ιρλανδία και Ιταλία εκφράζουν φόβους για αθέμιτο ανταγωνισμό, καθώς τα πρότυπα παραγωγής στη Νότια Αμερική θεωρούνται λιγότερο αυστηρά.
Παράλληλα, περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι:
- Θα αυξηθεί η αποψίλωση του Αμαζονίου
- Θα ενισχυθεί η εντατική κτηνοτροφία
- Θα υπονομευθούν οι στόχοι για το κλίμα
Σε πολιτικό επίπεδο, αρκετά κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν μπλοκάρει ή καθυστερήσει την κύρωση της συμφωνίας, ζητώντας πρόσθετες εγγυήσεις.
Συμπέρασμα
Η MERCOSUR και η συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν ένα από τα πιο φιλόδοξα αλλά και αμφιλεγόμενα εγχειρήματα του σύγχρονου παγκόσμιου εμπορίου. Αν τελικά εφαρμοστεί, θα αλλάξει δραστικά τις τιμές, τις εμπορικές ροές και τις ισορροπίες σε αγροτικό και βιομηχανικό επίπεδο, δημιουργώντας τόσο ευκαιρίες όσο και σοβαρές προκλήσεις για τις δύο πλευρές.
