George Soros είναι ένα όνομα που προκαλεί ενθουσιασμό, θαυμασμό αλλά και έντονες αντιδράσεις σε όλο τον κόσμο. Ο George Soros θεωρείται ένας από τους πιο επιδραστικούς επενδυτές του 20ού αιώνα, αλλά ταυτόχρονα έχει γίνει κεντρικό πρόσωπο σε αμέτρητες θεωρίες συνωμοσίας. Για να κατανοήσουμε γιατί ο George Soros έχει αποκτήσει αυτή τη μοναδική θέση στη δημόσια συζήτηση, πρέπει να δούμε τόσο την πραγματική του πορεία όσο και τον τρόπο που το όνομά του χρησιμοποιείται στον δημόσιο λόγο.
Ο George Soros γεννήθηκε το 1930 στη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας με το όνομα György Schwartz, σε εβραϊκή οικογένεια. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αναγκάστηκε να κρυφτεί για να επιβιώσει από τις ναζιστικές διώξεις. Αυτή η εμπειρία, όπως έχει δηλώσει ο ίδιος, τον έκανε να πιστέψει πως οι ανοιχτές κοινωνίες και οι δημοκρατικοί θεσμοί είναι το πιο ισχυρό ανάχωμα απέναντι στον φανατισμό και τον ολοκληρωτισμό.
Μετά τον πόλεμο ο George Soros μετανάστευσε στην Αγγλία, όπου σπούδασε στο London School of Economics. Εκεί επηρεάστηκε ιδιαίτερα από τον φιλόσοφο Karl Popper και την θεωρία της “Ανοιχτής Κοινωνίας”, η οποία αργότερα έγινε ο θεμέλιος λίθος της φιλανθρωπικής του δράσης. Πριν γίνει ο θρύλος των χρηματιστηρίων, ο George Soros εργάστηκε ως σερβιτόρος και σιδηροδρομικός υπάλληλος για να καλύψει τα έξοδα των σπουδών του—μια λιγότερο γνωστή πτυχή που δείχνει ότι δεν γεννήθηκε πλούσιος.
Η καριέρα του στις χρηματοοικονομικές αγορές ξεκίνησε στο Λονδίνο σε διάφορες χρηματιστηριακές εταιρείες και αργότερα μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 1970 ίδρυσε το hedge fund “Quantum Fund”, μέσω του οποίου απέκτησε τη φήμη του πιο “θαρραλέου” κερδοσκόπου στον κόσμο. Το αποκορύφωμα της καριέρας του ήταν το 1992 — τότε που ο George Soros “έσπασε” την Τράπεζα της Αγγλίας στοιχηματίζοντας εναντίον της λίρας. Μέσα σε μία ημέρα λέγεται ότι κέρδισε πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια, καθιερώνοντας οριστικά το όνομά του ως μύθο της Wall Street.
Ωστόσο ο George Soros δεν έμεινε μόνο στα κέρδη. Ίδρυσε το Open Society Foundations, μέσω του οποίου έχει δωρίσει πάνω από 30 δισεκατομμύρια δολάρια σε προγράμματα δημοκρατίας, εκπαίδευσης, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεροτυπίας. Χάρη στη δράση του, πολλοί τον αποκαλούν «ο μεγαλύτερος φιλάνθρωπος του πλανήτη μετά τον Μπιλ Γκέιτς».
Και εδώ ξεκινά το δεύτερο κεφάλαιο της ιστορίας: οι θεωρίες συνωμοσίας γύρω από τον George Soros. Για τους υποστηρικτές της ανοιχτής κοινωνίας είναι ένας υπερασπιστής της δημοκρατίας. Για τους αντιπάλους του είναι το απόλυτο “σκιάχτρο”. Σε διάφορες χώρες εμφανίζεται σε θεωρίες που τον παρουσιάζουν να “ελέγχει” κυβερνήσεις, να “χρηματοδοτεί” διαδηλώσεις ή να “προωθεί” μαζική μετανάστευση για να αλλάξει τους πληθυσμούς της Ευρώπης. Κάποιες από αυτές τις θεωρίες συνωμοσίας έχουν ξεκάθαρα αντισημιτικό υπόβαθρο, ενώ άλλες πατούν στο γεγονός ότι ο ίδιος ο George Soros δεν διστάζει να χρηματοδοτεί πολιτικές οργανώσεις που προωθούν φιλελεύθερες ή προοδευτικές αξίες.
Ο George Soros έχει κατηγορηθεί από συντηρητικούς κύκλους ότι επεμβαίνει στην πολιτική των ΗΠΑ και της Ευρώπης, ενώ σε πολλές χώρες έχουν υπάρξει αφίσες, memes και προεκλογικές καμπάνιες με κεντρικό “κακό” τον ίδιο. Στην Ουγγαρία, ο πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν έκανε κυριολεκτικά προεκλογική εκστρατεία εναντίον του George Soros, παρουσιάζοντάς τον ως “μαριονετίστα” που κινεί τα νήματα. Στις ΗΠΑ, θεωρίες τον θέλουν να “πληρώνει” διαδηλωτές ή να “ελέγχει” τα media. Όλα αυτά δημιουργούν ένα είδος “μοντέρνου μύθου”, όπου ο George Soros έχει μετατραπεί σε σύμβολο — για κάποιους η προσωποποίηση της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, για άλλους απλά ένας αποδιοπομπαίος τράγος που εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες.
Η αλήθεια πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση: ο George Soros αναμφίβολα έχει επιρροή, αλλά σίγουρα δεν “ελέγχει τον κόσμο”. Αυτό που κάνει τη μορφή του τόσο αμφιλεγόμενη είναι το γεγονός ότι ο George Soros μιλάει δημόσια, τοποθετείται πολιτικά και δεν κρύβει ότι θέλει να διαμορφώνει κοινωνικές εξελίξεις μέσω της χρηματοδότησης οργανώσεων. Κι αυτό, σε έναν κόσμο γεμάτο καχυποψία, αρκεί για να γίνει κάποιος μύθος — ή «τέλειος κακός» για όσους αναζητούν εύκολες απαντήσεις.
George Soros λοιπόν: επενδυτής, φιλάνθρωπος, ακτιβιστής ή παγκόσμιος “μαριονετίστας”; Όποια ετικέτα κι αν του δώσει κανείς, ένα είναι σίγουρο — λίγοι άνθρωποι στον κόσμο έχουν καταφέρει να προκαλέσουν τόσο θαυμασμό και τόσο μίσος ταυτόχρονα.
