Προχθές είδα στο σινεμά το Sinners του Ryan Coogler και βγήκα από την αίθουσα με μια σκέψη που δεν μπορούσα να αγνοήσω: πώς γίνεται μια τόσο φιλόδοξη και ποιοτική ταινία να αποδώσει οικονομικά και να θεωρηθεί επιτυχημένη στο απαιτητικό σύστημα του Hollywood; Είναι γνωστό πως πίσω από κάθε blockbuster κρύβονται υπέρογκα budget, δεκάδες ή και εκατοντάδες επαγγελματίες, και τεράστιες προσδοκίες για εισπράξεις. Άρα τι χρειάζεται μια ταινία για να θεωρηθεί επιτυχημένη;
Πρώτο και βασικό: το box office. Οι πωλήσεις εισιτηρίων στις αίθουσες, ειδικά τις πρώτες εβδομάδες προβολής, καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία μιας ταινίας. Όμως δεν αρκεί απλώς να ξεπεράσει το budget της. Για να θεωρηθεί επιτυχημένη, μια ταινία πρέπει να βγάλει τουλάχιστον το διπλάσιο του κόστους παραγωγής της – και αυτό χωρίς να υπολογίσουμε την καμπάνια προώθησης, που πολλές φορές αγγίζει ή ξεπερνά το ίδιο το κόστος παραγωγής. Εδώ είναι και το πρώτο βασικό μυστικό: η επιτυχία δεν έχει να κάνει μόνο με τα εισιτήρια, αλλά με το περιθώριο κέρδους.
Το δεύτερο σημαντικό κανάλι εσόδων είναι το streaming και οι πωλήσεις δικαιωμάτων. Μετά την κινηματογραφική διανομή, οι εταιρείες παραγωγής «πουλάνε» την ταινία σε πλατφόρμες όπως το Netflix, το Disney+, ή το Amazon Prime. Οι συμφωνίες αυτές αποφέρουν σημαντικά ποσά, ειδικά αν η ταινία έχει ήδη δημιουργήσει buzz. Έτσι, μια ταινία μπορεί να θεωρηθεί επιτυχημένη ακόμη και αν δεν «σκίσει» στις αίθουσες, αλλά πετύχει στο streaming.
Και φυσικά, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε τα εμπορικά δικαιώματα. Από παιχνίδια και ρούχα, μέχρι αφίσες και φιγούρες, οι ταινίες – ειδικά τα blockbusters – μετατρέπονται σε brands. Αν μια ταινία καταφέρει να χτίσει φανατικό κοινό, τότε τα παράλληλα έσοδα μπορεί να ξεπεράσουν ακόμα και αυτά της αρχικής διανομής. Και κάπου εδώ γίνεται φανερό πως για να θεωρηθεί επιτυχημένη, μια ταινία δεν βασίζεται μόνο στο σενάριο ή τη σκηνοθεσία, αλλά σε ένα ολόκληρο οικοσύστημα marketing.
Ένα άλλο κομμάτι που αξίζει να τονιστεί είναι οι διεθνείς αγορές. Μια ταινία που τα πάει μέτρια στην Αμερική, μπορεί να απογειωθεί στην Ασία, την Ευρώπη ή τη Λατινική Αμερική. Οι διεθνείς διανομές έχουν γίνει πλέον κρίσιμος παράγοντας. Ορισμένα στούντιο επενδύουν από νωρίς στην επιλογή cast που έχει απήχηση σε πολλές χώρες, κάτι που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχίας.
Αν όλα αυτά σας φαίνονται υπερβολικά πολύπλοκα, δεν είστε οι μόνοι. Όμως η πραγματικότητα είναι πως το Hollywood λειτουργεί σαν επιχείρηση – και οι ταινίες, όσο τέχνη κι αν είναι, κρίνονται και με βάση το ταμείο. Για να θεωρηθεί επιτυχημένη μια ταινία, πρέπει να αποδείξει την αξία της όχι μόνο στο κοινό, αλλά και στους μετόχους. Από την παραγωγή, στη διανομή, στο merch και τα δικαιώματα – όλα παίζουν ρόλο.
Κλείνοντας, ξαναφέρνω στο μυαλό μου το Sinners. Ήταν μια ταινία με άποψη, δύναμη και τεχνική αρτιότητα. Αν καταφέρει να κινηθεί σωστά σε όλα τα παραπάνω επίπεδα, θα είναι κάτι παραπάνω από καλλιτεχνικά αξιόλογη – θα είναι και οικονομικά πετυχημένη. Και αυτό, στον κόσμο του κινηματογράφου, είναι ίσως η απόλυτη επιβεβαίωση.